Szkoła japońska to osobna karta w historii i kulturze tatuażu. Japońskie tatuaże (jap. Irezumi) mają swoją specyfikę – wyróżniają się pod względem estetycznym (kreska, kolorystyka) jak i tematycznym. Wiele wskazuje na to, że europejska sztuka tatuażu wywodzi się właśnie z kultury kraju kwitnącej wiśni.

Tatuaże japońskie nawiązują do kultury samurajów, japońskiego teatru (maska Hannya), filozofii i kaligrafii zen (np. bardzo popularny wzór enzo), jak i kultury ludowej, symbolizmu, przesądów (np. ryba koi) i demonologii (Yokai, Oni).

Podobnie jak na Zachodzie, w Japonii przez długi czas tatuaże oznaczały pochodzenie z niższych warstw społecznych i powiązania ze światem przestępczym.

Co ciekawe, Japończycy związani z Yakuzą, czyli słynną mafią, podchodzą do kwestii tatuaży najczęściej inaczej niż Europejczycy, Amerykanie etc. Pomimo, że częstą praktyką jest tatuowanie niemal całego ciała (tzw. body suits), tatuaże pozostają czymś bardzo prywatnym, czym nie należy się popisywać.

W ostatnich latach sytuacja jeszcze bardziej się radykalizuje, ponieważ tatuaż staję się czymś naprawdę marginalizowanym, zwalczanym.

Przeczytaj: https://opole.wyborcza.pl/opole/7,35086,22660781,mistrz-japonskiego-tatuazu-to-juz-nie-jest-wyraz-buntu-zdjecia.html

Tradycyjny japoński tatuaż może pokrywać większą część ciała, ale zawsze powinien być zasłonięty przez odzież – nie wychodzić ponad linię kołnierza, czy rękawów. Oglądanie tatuaży, które stanowią coś bardzo osobistego, przeznaczone jest tylko dla najbliższych.

Polecam ciekawy wywiad z legendarnym tatuażystą Jakuzy – Horiyoshim III – który możecie przeczytać na łamach vice: Tatuażysta Jakuzy tłumaczy dlaczego tatuaże nie powinny być widoczne (artykuł po angielsku).

Poniżej przedstawiam kilka typowych przykładów tatuażu japońskiego – zarówno tego tradycyjnego, jak i zaadoptowanego do zachodnich standardów.

Karp koi

Wersja nowoczesna:

Wersja w tradycyjnej kolorystyce:

Karp Koi często jest przedstawiany w duecie, co po części nawiązuje też do taoistycznej symboliki jin-jang. Tutaj w wersji monochromatycznej, stylistycznie nawiązującej poniekąd do tradycyjnej kaligrafii:

Klasyczny tatuaż z rybą koi w formie rękawa, prawdopodobnie jako część większej całości – docelowo body suit:

W tradycji ludowej (inspirowanej jeszcze kulturą chińską) karp koi jest symbolem wytrwałości, męstwa i cierpliwości. Stara legenda mówi, że ryba koi płynie w górę Żółtej Rzeki, aby przeistoczyć się w smoka. Koi symbolizuje także powodzenie i dostatek.

Na co dzień karp koi jest hodowany jako ryba ozdobna oraz jadalna. Istnieją dziesiątki odmian różniących się kolorystyką.

Tatuaż „buddyjski”, zen

Buddyści raczej się nie tatuują, w związku z czym tatuaże z motywami buddyjskimi należy traktować jako wymysł zachodni. Skoro jednak mówimy o japońskich inspiracjach, to warto wspomnieć o tych kilku wzorach.

Tatuaże enzo:

Tatuaż z wizerunkiem Buddy:

Kwiaty lotosu:

W Japonii popularnym motywem popkultury wywodzącym się z buddyzmu zen jest motyw Darumy, czyli odpowiednika Bodhidharmy – pół-legendarnego mnicha, który przywiódł buddyzm z Indii do Chin, z którym związana jest także historia klasztoru Szaolin.

Wersja mangowa, popularna:

Bodhidharma – wersja tradycyjna:

Kaligrafia i motywy samurajskie

Kultura samurajów mocno inspirowała się buddyzmem zen. Sztuka kaligrafii, ale także władania mieczem czy łucznictwa miały wymiar prawdziwie duchowy. W popularyzację kultury samurajskiej duży wkład miała Księga pięciu kręgów Musashiego. Wiele samurajskich tatuaży nawiązuje właśnie do tych motywów, a także inspirowanych nimi komiksów i kaligrafii.

Tatuaż inspirowany mangą, daleki od tradycyjnej japońskiej formy:

Motyw samuraja utrzymany w tradycyjnej stylistyce japońskiej – kontur, przed nałożeniem koloru:

Musashi:

Tradycyjny japoński tatuaż całego ciała

Irezumi przyjmują formę złożonych, często symetrycznych kompozycji:

Przykład rozległej formy na tataużu na plecach:

Tradycyjny tatuaż w wersji monochromatycznej:

Kobiecy tatuaż Irezumi:

W kompozycjach na całe ciało często przewijają się wcześniej wspomniane motywy roślinne i zwierzęce oraz mitologiczne utrzymane w stylistyce inspirowanej starymi japońskimi ilustracjami. Są to często demoniczne wizerunki yokkai, duchy, tygrysy, lwy, węże, żaby, karpie koi, ośmiornice, czy smoki i feniksy.